مهاجرت و مدیریت خطر خودکشی

شاید بتوان گفت دردناکترین تجربه انسان، از دست دادن عزیزان است ولی از این هم دردناکتر مرگ خودخواسته یا خودکشی اعضای خانواده یا دوستان است. توصیف رنجی که این نزدیکان می برند از توان انسان خارج است و تاثیر آن بسیار فراتر از فقدان یک فرد به دلیل مرگ طبیعی، تصادف و یا بیماری است. خودکشی اثرات عمیقی بر خانواده و نزدیکان فرد از دست رفته دارد و چه بسا داغ آن حتی تا نسلها اعضای خانواده، بخصوص کودکان را متاثر می سازد.
چنین تجربه جانکاهی نزدیکان و اطرافیان را به این پرسش وامی دارد که چه می شود که فردی چنین بی رحمانه از خود و دیگران انتقام می گیرد و داغ خود را بر دل عزیزان و دوستارانش می گذارد. انسان باید به چه درجه ای از نا امیدی و رنج و درد رسیده باشد که با نابودی اغلب بسیاد دردناک خود، حاضر باشد که از رنج زندگی کردن رهایی یابد. گاه گفته می شود درد و رنج کسی که اقدام به خودکشی می کند چنان زیاد و زجردهنده است که او می خواهد با دردی دیگرخود را از آن رهایی بخشد. با توجه به آمار بالای خودکشی بخصوص در بین مهاجران این نوشتار کوتاه بر آن است که ضمن بررسی دلایل خودکشی، راهکارهای پیشگیری و مدیریت آن را بررسی کند.
نگاهی به آمارها
طبق اطلاعات ارایه شده توسط سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۰۰ در هر ۴۰ ثانیه یک نفر در جهان خودکشی کرده است. چهارمین علت مرگ بین جوانان ۱۵ تا ۴۴ سال خودکشی گزارش شده است. تعداد خودکشی در سراسر کانادا درظرف پنج دھه گذشته افرایش چشمگیری داشته است. در سال٢٠٠٢ تعداد ٣۶۴٨ نفر در کانادا بر اثر خودکشی مرده اند. بر اساس گزارش انجمن بهداشت روانی تورنتو ۲۴ در صد از مرگهای بین ۱۵ تا ۲۴ سال و ۱۶ در صد مرگهای سنین ۲۴ تا ۴۴ سال را خودکشی تشکیل می دهد. ھمچنین در یک نظر سنجی سراسری در کانادا، نزدیک ٢٥٠٫٠٠٠ نفر از جوانان بین ١٥ تا ٢۴ ساله گفته اند که در سال گذشته به خودکشی فکر کرده اند. طبق گزارش مرکز کنترل بیماریها درامریکا نیز خودکشی سومین عامل مرگ جوانان بین ۱۵ تا ۲۴ سال اعلام شده و سالانه ۳۲۰۰۰ نفر در امریکا بین سنین ۱۸ تا ۶۰ سال به دلیل خودکشی جان خود را از دست می دهند یعنی روزانه ۸۰ نفر. زنان دوبرابر مردان اقدام به خودکشی می کنند ولی در نهایت در مقابل هر سه مرد یک زن، خودکشی منجر به مرگ دارد.
با یک نگاه واقع بینانه تر متوجه می شویم که سالانه هزاران نفر اعضای خانواده و دوستان فرد از دست رفته از اثرات مخرب خودکشی تاثیر می پذیرند.این در حالی است که اگر چنین ضایعه ای توسط بیماری و یا حادثه ای اتفاق می افتاد تمام جهانیان برای ریشه کنی آن بسیج می شدند و دیر یا زود آن را کنترل می کردند. خودکشی اما چون مرگ خاموش و مظلومانه انسانی به انتهای خط رسیده است و عموما خانوادها که به دلایل فرهنگی و دلایل دیگر آن را بی صدا نگهمیدارند، جامعه نمی تواند برای ریشه کنی آن طوفان بپا کند.
دلایل زمینه ساز خودکشی
روانشناسان عواملی مانند افسردگی و ناامیدی، اختلالت شخصیت، وابستگی و سوء مصرف مواد یا الکل، انزوای اجتماعی، ازدست دادن جایگاه و نقش خانوادگی، از دست دادن روابط بین فردی، از دست دادن موقعیت شغلی و حرفه ای، از دست دادن کفایتها و مهارت های قبلی، وآگاهی از نقایص را جزو عوامل اصلی زمینه ساز خودکشی معرفی می کنند که همه عوامل متاثر از یک یا چند تا از عوامل فیزیولوژیکی، خانوادگی، اقتصادی و اجتماعی می باشند.
مهاجرت و خودکشی
اگرچه آمارها نشان می دهند که خودکشی در مهاجران بالاتر از نرخ خودکشی در کشور میزبان نیست ولی این نرخ از میزان خودکشی افراد مهاجر نسبت به زادگاه خود به مراتب بیشتر است که این نشانگر آن است که مهاجرت به عنوان یک عامل زمینه ساز و یا تشدید کننده می تواند خطر خودکشی را افزایش دهد. اخباری که سالهای اخیر از خودکشی جوانان به گوش می رسد و نیزبه تازگی مرگ جانخراش مشاور املاک جوان می تواند هشداری برای جامعه ایرانی کانادایی باشد که این خطر را جدی بگیرند
با نگاهی به عوامل زمینه ساز خودکشی به روشنی می توان دریافت که اکثر عوامل یاد شده به گونه ای به واسطه مهاجرت تشدید می شوند. چنانچه فرد مهاجر جایگاه اجتماعی، اقتصادی، شغلی و خانوادگی خود را از دست داده، مهارتها و تحصیلاتی که داشته در سرزمین جدید به دردش نمی خورد لذا به تدریج به حاشیه رانده، منزوی می شود حال اگر به عوامل یاد شده زمینه های ژنتیک و خانوادگی و یا کمبود مهارتهای مقابله سازنده با بحران را هم اضافه کنیم می تواند فرد را به مرحله تصمیم به خودکشی سوق دهد. اگر چه درصد نه چندان کمی از خودکشی ها تکانشی بوده و بدون نقشه قبلی صورت می گیرد ولی در همه موارد، عوامل زمینه ساز یادشده تاثیر تایین کننده دارند.
مدیریت خطر خودکشی
شناخت و کاربرد محافظت کننده ها در برابر خودکشی:
اگرچه عوامل محافظت کننده به تنهایی نمی تواند جلوی خودکشی را بگیرد و برای کنترل خطر نباید صرفا به این عوامل بسنده کرد، با این وجود توجه به آنها می تواند از تشدید عوامل ایجاد کننده جلوگیری کند. این عوامل عبارتند از ، پیشگیری و درمان به موقع اختلال های روانی عاطفی ، حمایت ها و مراقبت های خانواده، باورهای معنوی یا مذهبی قوی، رضایت از زندگی، توانایی سنجش و قبول واقعیتها، مهارتهای مقابله ای مثبت، مهارتهای حل مسئله، حمایتهای اجتماعی ،وجود کودکان در منزل ویک رابطه درمانی با متخصص.
جدی گرفتن علائم خطر خود کشی
یکی دیگر از راههای کنترل خودکشی توجه به علایم قبل از بروز خودکشی است. لذا لازم است موارد زیر حتما جدی گرفته شود: سابقه قبلی از خودکشی یا آسیب رسانی به خود، حرف زدن و شوخی کردن در باره خودکشی وگفتن اینکه نمی دانم مردن چه حالتی دارد، رفتار مخاطره آمیز و خود آزاری مثلا بریدن یک قسمت از بدن، ابراز ناامیدی نسبت به آینده. مثلا بگوید: “چه فایده؟”، کناره گیری کردن از دوستان، خانواده، یا سایر فعالیتھا، استفاده مشکل ساز از مواد و سایر رفتار اعتیاد آور مثل افراط در قماربازی ویا نوشیدن الکل، نرسیدن به خود مانند عدم نظافت، توهمات شنیداری یا صداھائی می شنوند که به آنھا می گویند کارھای خطرناک بکنند، شروع به انجام کارھای مثبت بعد از کناره گیری از جامعه بطور مثال بذل و بخشش کردن ، نوشتن وصیتنامه و زیر سئوال بردن ارزش ھای فردی خود، مثال: “من به ھیچ دردی نمیخورم”
چگونگی کمک به کسی که به خودکشی فکرمی کند
بخاطر داشته باشید که حرفھائی را که در باره خودکشی زده میشوند جدی بگیرید و هرگز او را تابهبودی تنها رها نکنید،تشویق به مراجعه به متخصص در اولین فرصت، به شخص بگویید:” منطقی است که شما چنین احساسی داشته باشید، اما من میتوانم بھ شما کمک کنم تا راه حل دیگری پیدا کنید ” “شما برای من فرد با ارزشی ھستید” “من نمیخواھم که شما بمیرید”، اگر نگران خودکشی کردن کسی ھستید ولی او با شما در باره اش حرف نزده است، بدون اینکه این فکر را به سرش بیندازید از او سئوال کنید که به چه چیزی فکر می کند، به شماره اورژانس منطقه خودتان زنگ بزنید: بخاطر داشته باشید که وقتی پای مرگ و زندگی کسی در میان باشد، ممکن است اطلاعات داده شده محرمانه تلقی نشوند.
در نهایت این که
با توجه به آمار روز افزون خودکشی در بین جوانان ایرانی کانادایی و نیز با توجه به تاثیر جبران ناپذیر این نوع مرگ برخانواده، نزدیکان و دوستان و جامعه، بر همه اندیشمندان و فعالان عرصه های مختلف اعم روانشناسی ، امور اجتماعی، سیاسی و هنری و همه افراد جامعه فرض است که این امر را جدی گرفته و هرکس به میزان توانایی خود در پیشگیری و مدیریت این بحران همت گمارند تا بعد از این کمترشاهد چنین فجایع دردناکی در بین دوستان، نزدیکان و هموطنان خود باشیم.